50-51. sayıya ulaşmak için tıklayın

https://drive.google.com/file/d/1I-Uap0swI_HIY5ce5-Comph1ClX4pR_Y/view?usp=sharing

Buradayız, kabul etmiyoruz, vazgeçmiyoruz

Boğaziçi Üniversitesi, üniversitenin bulunduğu Rumeli Hisarüstü mahallesi bir süredir abluka altında, dergimiz çıkarken öğrenciler, öğretim üyeleri, mezunlar ve üniversite emekçileri dahil olmak üzere tüm üniversite bileşenleri “buradayız, kabul etmiyoruz ve vazgeçmiyoruz” demeye devam ediyorlar. Üniversite kapısına takılan kelepçe ne kadar iç sızlatsa ve durumun bir özet fotoğrafını çekse de ardından gelenler, haysiyetli duruşun, kabul etmemenin, itirazın karşılaştığı baskılar, bedeller düşünüldüğünde daha da iç acıtıcı oldu. Evlere yapılan baskınlar, kırılan kapı ve duvarlar, uzun namlulu silahlar, kelepçelenen ve tacize uğrayan, gözaltına alınan, tutuklanan, yurtdışı yasağı konulan, ev hapsine çarptırılan öğrencilerle devam etti. Hocalarımız eski rektörlük yeni kayyumluk binasına, bu atamayı reddettiklerini sembolize eder bir biçimde, sırtları dönük başlattıkları nöbete her gün devam etti. 2 Ocak’ta Cumhurbaşkanı atamasının gerçekleşmesi üzerine, 4 Ocak’tan itibaren üniversitede devam eden eylemlilik bugüne dek pek çok merhale kat etti. Kabul etmeyen, vazgeçmeyenlerin dayanışması Boğaziçi’yle sınırlı kalmadı, büyüdükçe büyüdü; dolayısıyla iktidarın yargı, medya ve kolluk kuvvetlerinin hedefine girdikçe girdi. 

Aşağı bakmayacağız

Ülkedeki yarılma, bu kez de üniversitelerin geleceğini doğrudan etkileyen Boğaziçi Üniversitesi’ne atanan (kim olduğunu, ne sevdiğini, çocukluğundan beri hayalinin ne olduğunu bu süreçte hepimizin öğrendiği) partili-kayyum-rektör kararının tanınmaması ile ortaya çıkıyordu. Bu tepeden inme ve akademiyi hiyerarşik bir emir-komuta zincirine dönüştürme girişimi iktidar ortakları tarafından meşru, bu karara itiraz ise meşru-olmayan olarak ilan edilmekte geç kalınmadı. Küçükten büyüğe, trolden danışmanına, bakandan cumhurbaşkanına siyasi gerilim hattını daha da germek üzere herkes söz aldı: Terörist, sapkın, kutsallara hakaret eden ve hatta zehirli yılanlar oldu direnişçiler. Ama belki bundan daha önemlisi, kayyum-rektör üniversiteyi yönetememe krizi ile karşı karşıya kalırken, iktidarın tutturduğu söylem, aldığı karar ve uyguladığı baskının karşılığında geçmiş dönemlerdekine benzer bir desteği alamadığı görüldü.

ODTÜ’de öğrenci asistanları Boğaziçi’ne destek vermek için katıldıkları eylemden dolayı işten atıldı; Boğaziçi Üniversitesi mezunları okula alınmadı; Ankara, İzmir, Kadıköy’de ve yurdun her köşesinde gerçekleşen dayanışma eylemleri şiddetle dağıtılmaya çalışıldı, engellendi. Polis biber gazı, plastik mermi kullandı. Ters kelepçelerle gözaltına alınanlar otobüslerde bekletildi, nezarethanelere atıldı. LGBTİ+ Çalışmaları Kulübü’nün kapısına kilit vuruldu. Manidar bir biçimde, hukuksuz pek çok kararın ardından, Resmi Gazete’de bir gece vakti Boğaziçi Üniversitesi’ne Hukuk ve İletişim Fakülteleri açılacağı kararı yayınlandı… Bunlar somut, görünür ve fiziksel olandı. Onları görünür yapan ise elbette anaakım medya değildi, vatandaş gazeteciliğiyle eylemin, anın, eylem-anının içinden yayın yapanlardı; başta da öğrencilerdi. Gerçekler saklı kalmıyordu. Yalan videolar, yanlış bilgiler anında yanıtını alıyordu.

Yollar kapatılsa da, okul, mahalle ablukaya alınsa da “aşağı bakmayacağız” diyenler mücadeleye devam ediyordu. Bilimsel özgürlük, akademik özerklik ve demokratik değerler diyen birileri vardı hâlâ. Boğaziçili olmak ya da olmamak değil mesele; taraf olmak için Boğaziçili olmak gerekmiyor elbette. Türkiye’de üniversitelerin başına gelenler bununla da başlamadı. Sadece üniversiteler de değil, ülkeye çöken karanlığın ilk emareleri de değil bunlar. 

Ama bir ışık bu, çatlaklardan sızan.

Çatlaklardan Sızan Işık

Leonard Cohen’in bu şarkısı, Nomadland filmine ilham olan Jessica Bruder’in kitabından. Dergimizin bu sayısında göçerler, hayaletler, siyahlar, güneyliler, yeryüzünü savunanlar ve filmleri yer alıyor. Vazgeçmeyen siyahlar, siyahların mücadelesini anlatanlar; vazgeçmeyen belgeselciler ve yeryüzü savunucuları; ülkesinden ve mücadelesinden vazgeçmeyen yönetmen Fernando Solanas ve son belgeseli; Sudan’ın vazgeçmeyen sinema direnişçileri dergimizin sayfalarında yer alıyor. Tıpkı çatlaklardan sızan Boğaziçili öğrenciler ve hocalar gibi…

Son dönem yerli sinemada yapılan filmleri ele alan yazıların, söyleşilerin olduğu bu sayımızda ayrıca kültürel alanda; Türkiye sinemasında var olmaya çalışan muhafazakar kanadın bu varoluş çabalarını İstanbul Film Festivali’nde gösterilen filmler ve son dönemde yaşadığımız sansür ve söylemlerden yola çıkarak anlatan bir yazıyı da bulabilirsiniz. Bu yazıda haklı olarak sorulan sorulardan yola çıkarak ve rektör atamasının bir mevzi kazanma, bir kültür savaşına dönüştüğünü görüp ilişkilendirerek -Boğaziçili sanatçılar okullarına sahip çıkan bir bildiri yayınlamışken- o bildiride adını göremediğimiz Boğaziçili meşhur sinemacılara  bir soru da biz sormak isteriz. Şimdilerde “güzel ve yalnız okuluna” sahip çıktığını henüz göremediğimiz Nuri Bilge Ceylan ve en son sinema alanında “milli değerler” vurgusuyla Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü’ne (adında geçiyor büyük) layık görülen Derviş Zaim “bilgisizlik sözleşmesine”(*) uygun olarak hiç ses çıkarmadılar. Sessizlik mi ses mi, şimdi değilse ne zaman?

Yeni Film ekibi arkadaşlarımızla dergimizin gündeminde biz de “buradayız, kabul etmiyoruz ve vazgeçmiyoruz” diyoruz. Boğaziçili öğrencilere, hocalarımıza, Boğaziçi’nin emekçilerine ve bu meseleye haklı itirazını yaparak dayanışma gösteren herkesi selamlıyor ve bir şarkı mırıldanıyoruz:

“Ufukları sarmış karanlığa inat / uzun ve ince ve de dimdik duranlara /Ağır bir suskunluğun ortasında /hür yaşayıp, hür yaşatanlara /…/ Ürkek bir serçe gibi eğme başını/ kaldır başını ve dimdik dur / bu senin değil, ülkemin ayıbı / hırpalanmış yerlerinden öperim çocuk…”

(*) Ignorance contract:

Güney Afrika’daki ‘beyazlık halleri’ üzerine araştırmalar yapan Melissa Steyn’in apartheid rejimine sessiz kalan sıradan Afrikanerlerin tavrını tarif etmek için kullandığı bir kavram: “Ignorance contract” yani bilgisizlik/cehalet sözleşmesi. Bilgisizlik sözleşmesi, sessiz çoğunluğun (bazen azınlığın) gönüllü körlüğüne dayalı yazılı olmayan bir mutabakattır. Zulme aktif katılımımızı gerektirmez, itaat etmenizi yani itaatsizlik yapmamanızı talep eder sadece; olup bitenleri duymamış, görmemiş gibi yapmanız kâfidir. Karşılığında işlemeye devam eden düzenin tüm avantajlarından nemalanır, susturulmuş vicdanın rahatlığıyla yaşayıp gidersiniz. 

(http://yeniyasamgazetesi2.com/bilgisizlik-sozlesmesi/) 

50-51. SAYININ İÇERİĞİ

Gündem: #Vazgeçmiyoruz

Hayaletler ve Göçerler: Sureti Soldurulmuş Bir Resim mi? / Yusuf Güven

“Onu Herkes Tanıyor”: Nasipse Adayız Filminde Toplum, Siyaset ve Sinema / Bekir Düzcan

Ercan Kesal ile Nasipse Adayız Üzerine: “Nasipse daha çok film…”

Gidelim Buralardan Kelebekler’le / İpek A. Zeis

Yeni Türkiye Sineması II / Aylin Sayın

Bir Başkadır: “Yetmez Ama Evet” Tezlerinin Gecikmeli Tekrarı / Aylin Sayın

BLACK Lives Matter

Hollywood’un Siyahi Filmlerine/Siyah Temsillerine Giriş / Tülay Dikenoğlu – Leyla Deniz

Bir Ulusun Doğuşu: Siyah’la Boyanan Gerçeklik / Hebun Abiş

Ben Senin Zencin Değilim ya da Siyahların Canı / Seray Genç

Siyahların Direniş Tarihinden Fragmanlar / Necati Sönmez

Nia DaCosta’nın Çok Katmanlı Hikayeleri / Zeynep Yaşar

Radio Raheem’den George Floyd’a Tekerrür Eden Tarih / Coşkun Liktor

Kamerayı, Ekranı, Sözü Ele Geçiren Siyah Bir Kadın: Amandine Gay / Sibil Çekmen

Üç Cazcı Üç Film / Efe Gönenç

Ma Rainey ve Bir Göç Müziği Olarak Blues / İpek A. Zeis

FERNANDO SOLANAS ANISINA GÜNEY’E SELAM

Türkiye’den Notlarla Bir Fernando Solanas Belgeseli: Zehirli Köylere Yolculuk / Seray Genç

Fernando Solanas ile Söyleşi: Yeni Kolonizasyon, Sinema ve Zehirli Köylere Yolculuk

Mario Levi Anlatıyor: Bir Sinemasal Yolculuk ve Solanas’la İstanbul Buluşması

Solanas’ın Ardından: Solanas ve Üçüncü Sinema / Zeynep Çetin Erus

Peru’dan Adı Olmayan Bir Şarkı: Canción sin Nombre

Roma: Beş Meksika Gücünde! / Hamdi Karaşin

EKOLOJİK TAHRİBATA KARŞI Belgesel Sinem

7. Bozcaada Uluslararası Ekolojik Belgesel Film Festivali / Necla Algan

Kamusal Ada BIFED / Lalehan Öcal

Ahtapottan Öğrendiklerim / Fatoş Usta

Ankara: Asfaltın Altında Dereler Var / Tülay Dikenoğlu

Sıddık ve Panter: Coğrafyayla Bağlıyız / Nezih Coşkun

Özgürlüğe Yolculuk / Hamed Soleimanzadeh

Dergiye Ulaşmak için tıklayın: 

https://drive.google.com/file/d/1aR4Ebg8lnp9cohSpxQp3DpPPrGA0sJB9/view?usp=sharing 

Diğer dergilerin çevrimiçi çıktığı, film ve festivallerin çevrimiçi gösterimler yaptığı, eğitimlerin, okulların internete taşındığı ve görselliğin bombardımanına uğradığımız bu dönemde uzun bir aradan sonra tekrar merhaba diyen Yeni Film de  pandemi koşullarına uygun olarak çevrimiçi (online) olarak yayınlandı. Diğer yandan dergi daha önceki biçim ve ölçülerine uygun olarak çevrimiçi ortama taşınmış olup dileyen okuyucuları derginin çıktısını ciltleterek kütüphanesinde yer verebilecek.

Covid 19 virüsü sonrası bir dünya için “normalleşme” takvimleri yayınlanırken ya da “yeni normal” tarif edilirken aslında kapitalizm için “normal”in hiç değişmediğini; işçi ve emekçilerin sokakta, fabrikada, markette, hastanede, kargo şirketlerinde çalışmak zorunda bırakıldığını, güvencesizliğin normalleştiğini ve işsizliğin arttığı görülüyor. Yeni Film, tüm kaygılarıyla, mülteci işçi Ali Hemdan gibi hayatını kaybetme pahasına sokağa çıkmak zorunda kalan, açlık grevlerinde hayatını kaybeden, Amerika’da George Floyd’un ırkçı bir polis tarafından nefessiz bırakılarak öldürülen emekçilerin bugünkü durumunu İşçi Sınıfından Kareler ile ele alıyor. Bu yıl düzenlenemediği için çevrimiçi bir dizi etkinlik ve film gösterimi yapan Documentarist Film Festivali kapsamında usta belgeselci Alan Berliner de bir sinema dersi verecek. Dergide Necati Sönmez, Alan Berliner’le tanışma ve Documentarist’e davet edişlerinin hikayesini “Alan Berliner’in ‘İsyanbul’ serüveni” yazısında aktarıyor.

Sinema yazarı Cüneyt Cebenoyan’ı kaybedeli neredeyse 1 yıl olacak. Cüneyt’i daima hatırlamak adına dergide geniş bir dosya ve Cüneyt’in arkadaşlarından yazılara yer veriliyor. Derginin çıkarken yazısında şöyle deniliyor: “Kadim bir dostu beklenmedik bir biçimde kaybetmenin üzüntüsüyle, hasretiyle, güzel anılarıyla…”

Güncel pek çok yerli ve yabancı filmin değerlendirildiği derginin içeriğine aşağıda yer veriliyor:

Yeni Film dergisi 49. Sayının içeriği: 

Gündem: Hayat Yeniler Bizleri 

Kraliçe Lear: “Bizim köyde özgüvene arsızlık derler” / Pınar Öğünç

Ahlat Ağacı: Kendine Dönüşlü Taşra / Tülay Dikenoğlu

Kıvanç Sezer ile Söyleşi: “Küçük Şeyler’den Büyük Tartışmalara”

Kız Kardeşler: Çıkışsızlık Hali / Aylin Sayın

Hayatın Tuzu’ndan Halef ’e / Aylin Sayın

Murat Düzgünoğlu ile Söyleşi: Daha Çok Sorularla İlgileniyorum

Parazit: Her şey müstahak… / Evren Barın – Mehmet Eğrik

Eş Anlamlılar: Gönüllü Sürgün / Coşkun Liktor

Sefillerin İsyanı ve Adalet Arayışı / Yusuf Güven

Joker: Direniş Soslu Antikahraman / Zeynep Yaşar

Bitmekte Olan Bir Evlilikten Sahneler / Tülay Dikenoğlu

Geçmiş Her Zaman Buradaydı: Tekinsiz ve Paramparça / Hazar Çavaş

Hiçbir Zaman Burada Değildin: Paramparça Bir Adam / Coşkun Liktor

Alev Almış Bir Genç Kızın Portresi: Bakmak ve Hatırlamak / Fatoş Usta

Tiger King: Şiddet ve Gösteri Toplumu / Özge Özdüzen

Bir Belgeselin Sosyolojisi / Bekir Düzcan

Alan Berliner’ın ‘İsyanbul’ serüveni / Necati Sönmez

İşçi Sınıfından Kareler – I / Seray Genç

,ARKADAŞIMIZ CÜNEYT

Arkadaşımız Cüneyt / Necla Algan

Cüneytli Günler / Türkan Kentel

Bir Varmış Bir Yokmuş… / Ayla Kanbur

Cüneyt’in Senaryosu / Nihat Kentel

O Şarkıyı Dinliyorum Şimdi, Cüneyt’in Şarkısını / Seray Genç

Süleyman Turan: Mahcup Adamın İntikamı / Rıza Kıraç

Yollardan Yıllardan Sonra Dönülemeyecek Olana Dönmek… / Z. Tül Akbal Süalp

Güneş topla benim için

Haber ilet dört diyara

Güneş topla benim için

Ülkü Tamer

Ejderhalardan, özgürlükten korkmayın der Ursula K. Le Guin. İnsana özgü yeteneklerden biridir hayal gücü. Çocukluktan itibaren ne kadar törpülense, tımarlansa da insanoğlunun sahip olduğu en güzel yeteneklerden biridir.

Beyinlerimize henüz kayyım atanmadı. Bu noktaya gelinir mi bilinmez ama bunun baskı ve sindirmeyle elde edileceği düşüncesi çok hayal gücü gerektirmiyor. Oysa hayal gücü en çok özgürlük gerektirir. Zihnin özgürce oyun oynaması gerekir.

Özgürlükçü Demokrasi gazetesine kayyım atanırken çifte dikiş sağlam gidilmek istenmiş olmalı ki gazetenin çıktığı Gün Matbaacılık’a da kayyım atandı. Kayyım atamanın yan etkileri çok geçmeden Kürtçe çıkan Welat Gazetesi’nin basılamaması olarak ortaya çıktı. Gazeteyi kayyım atanır korkusuyla hiçbir matbaa basmak istemiyordu. Welat Gazetesi de bu yüzyılda çözümü fotokopide buldu.

Doğan Medya Grubu’nun Demirören Grubu’na satılmasının basit bir ticari alış veriş olmadığı malumumuzdur. Yeni medya rejiminin yürürlüğe girmesinin adımlarından sadece biri olabilir. Her gün yeni bir haber, yeni bir KHK, yeni bir sansür, yeni bir özgürlük kısıtlamasını beraberinde getirirken ifade özgürlüğünden ya da kendilerini “özgür” hissedip sistemden nemalanan “sanatçıların” anlamak istemedikleri özgürlükten bir adım daha uzaklaşmış oluyoruz.

Sansür dalgasının kapsam ve etkisinin genişlemesinin, 2018’deki hedeflerinden biri alternatif olanın yaşam alanı bulabildiği internet oldu. İnternet üzerinden yapılan yayınlara RTÜK denetiminin getirildiği düzenleme TBMM Genel Kurulu’nda kabul edildi. Yeni düzenlemeyle RTÜK, uygun görmediği, yayın hakkı ya da lisansı bulunmayan ya da iptal edilen tüm internet yayınlarının içeriğine de yayın yasağı uygulayabilecek. İktidar sözcüleri yayın yasaklarını “ülke değerleri ve ahlaki düzeni koruma” adına gerekli olduğunu savunurken; kumandaları “ahlak imha timlerine” benzetecek kadar ileri gidenler de vardı. Kumandayı tutan eller kırılsındı. Kırılamıyor ise örneğin bir kumandaya basılıp izlenen diziler yasaklansaydı.

Nitekim henüz yayına dahi girmemiş Avlu adlı dizi filmin yayından kaldırılması için Adalet Bakanlığı yetkilileri RTÜK’e şikayet ederek gereğinin yapılmasını isterken, Ermenistan-İran yapımı, Filmmor Festivali’nde gösterilecek Anahid Abad’ın yönetmenliğini yaptığı Yeva, Azerbaycan Dışişleri Bakanlığı’ndan gelen istek önce Dışişleri Bakanlığı’na sonra da İstanbul Valiliği’ne ulaşarak OHAL kapsamında gösterimi engellenen filmlerden oluyordu. Ankara Valiliği ve Beyoğlu Kaymakamlığı’nın kuir filmlere, Diyarbakır Valiliği’nin Hangi İnsan Hakları Film Festivali’nin seçkisine yönelik yasaklama kararı da OHAL’de sıklıkla rastladığımız bir yöntem olabiliyordu.

Belgesel sinemada çok uzun süredir eser işletme belgesinin bir sansür aracı olarak kullanıldığını biliyoruz. Belgeselcilerin karşılaştıkları sansür, eser işletme belgesi imtihanı, belgesel gösterimlerine yapılan engellemeler, belgeselci sinemacıların yargılanmasına kadar vardı. Bakur filminin yönetmenleri Çayan Demirel ve Ertuğrul Mavioğlu’na, Yunus Ozan Korkut’un Benim Varoş Hikayem belgeselinin karakterlerine, bir başka belgesel sinemacı Veysi Altay’ın filminin afişine davalar açıldı.

Özgürlükten korkuyorlar, eleştiriden korkuyorlar, korku tek dünyaya dönüşünce tek tipleşiyor. Bu dünyada hayale yer yok.

Oysa, “Hayal gücünün yararları ile ilgili kendimizi savunmamıza gelelim, özellikle edebiyatta ve daha çok peri masalında, efsanede, fantazide, bilimkurguda ve diğer delice şeylerde. Bence olgunluk kabuk değiştirmek değil, serpilip gelişmektir. Yetişkin bir insan ölü bir çocuk değil, yaşamayı başarmış bir çocuktur. Olgun bir insanın tüm gelişmiş yetenekleri bir çocukta vardır; eğer bu yetenekler gençlikte teşvik edilirse yetişkinde iyi ve akıllıca bir noktaya varır; ancak bunlar çocuklukta bastırılır ve yok sayılırsa yetişkin kişilik körleşir, sakatlanır. Sonuç olarak, bu yetenekler içinde en insana özgü ve insani olanın hayal etme gücü olduğuna inanıyorum.” diyordu Ursula Le Guin ve hayal gücünün yararlarına değinen bu metni çocuklara ve büyüklere yazıyordu.

Ildiko Enyedi, Tony Gatlif ve Deepa Mehta bu sayımızda filmleriyle, kendileriyle buluştuğumuz yönetmenler. Hayal gücünü bir gerçekliğe dönüştüren yönetmenler.

Barışı hayal edenler 10 Ekim Katliamı ve Suriye’yi darmadağın eden bir savaşın ardından kaybettiklerimizi, geriye kalanları ve insanların yaralarını sarma çabalarını anlatıyor Radyo Kobane, Elif ve Gözyaşına Yer Yok belgesellerinde.

Agnes Varda politik ve muhalif bir hafıza tutarken hayal gücünü ihmal etmiyor. Mekanları ve yüzleri önce hayalinde sonra gerçeklikte bir araya getiriyor. Boynuzlu keçileri anti-kapitalist bir sembole dönüştürüyor ve genç sanatçı JR ile yaptığı yolculuğu bizlere anlatıyor.

Detroit 1967, James Baldwin’in söylediği gibi siyahların tarihinin Amerika’nın tarihi olduğunu bize bir kez daha hatırlatıyor.

Ejderhalardan, özgürlükten korkmuyoruz. Hayal gücüne inanıyor ve güneş topluyoruz… Tıpkı 50. yılıyla anacağımız 1968 gibi. İsyanın sokaklara taştığı, özerkliğin üniversitelerde, eşitlik, özgürlük ve savaş karşıtlığı mücadelesinin dünyanın dört bir yanında yankılandığı bir ses oldu ’68. Bu hayatın değişebileceğini söyleyen; geleneklere, ataerkil yapıya, kapitalistleşmenin yıkımlarına… isyan eden, insanları sokağa çağıran, hayal eden bir ses.

Dergimiz bu sayısıyla birlikte 15. yaşını kutluyor. Bir dahaki sayıda görüşmek dileğiyle.

BASIN BÜLTENİ İÇİN TIKLAYIN

Yeni Film 47-48. Sayısının içeriği:

Körfez: Bir Sembol Olarak İzmir / Yusuf Güven

Sarı Sıcak: Bir Taşra Kaotiği / Hamdi Karaşin

Blue ve “Efsane” 90’lar / Efe Gönenç

Yüzünüze Vuran Gerçekçilik: Kar / Yusuf Güven

Arif V 216: Yurdum İnsanı Mizahından Nostaljiye Kaçış / Aylin Sayın

Fatih Akın’dan Paramparça Olanlar Hakkında / Eren Serim

BARIŞI ÇAĞIRAN BELGESELLER

Reyan Tuvi ile Gözyaşına Yer Yok Belgeseli Üzerine

Reber Dosky ile Radyo Kobani Filmi Üzerine

Emre Kanlıoğlu ve Elif Ergezen ile Söyleşi: Eliftiler, doğruydular, güzeldiler…

Agnès Varda ve Yeni Dalgaları: Mekanlar ve Yüzler / Seray Genç

Dönme Dolap: Tehlikeli İlişkiler / Coşkun Liktor

Thelma: İçinizdeki Cadıyı Sevin! / Eda Kara

Aman Doktor: Yol, Sürgün, Mültecilik Üzerine / Murat Dural

Tony Gatlif ile Aman Doktor Üzerine

Hakaret ve Ötesi: Dilin de Sinemanın da Kemiği Yok / Necati Sönmez

Bir Trajedi Olarak Kutsal Geyiğin Ölümü / Eleni Varmazi

Ildiko Enyedi Söyleşisi: Sahici Rüyalar Görmek

Kare: Politik Doğruculuğun ve Sanat Kurumlarının Eleştirisi / Aylin Sayın

ABD Tarihindeki Doğum Lekesi Siyah İsyanlar: Detroit / Hamdi Karaşin

Çavdar Tarlasında Asi: Salinger’ı Nasıl Bilirsiniz? / Coşkun Liktor

Vincent’tan Hüzünlü Sevgilerle / Deniz Okur

Kuşaktan Kuşağa: Sevgisiz / Tülay Dikenoğlu

Üç Billboard: Neo-Noir Estetiği ve #MeToo Kampanyası / Özge Özdüzen

Aki Kaurismaki ve Finlandiya’nın İyi İnsanları / Seray Genç

Hem Söylemek Hem Ölmek: Beni Adınla Çağır / Fatoş Usta

Yazmanın Sorumluluğu ya da Yazmamanın Meşruluğu: The Post /Janet Barış

Sözcüklerden Görüntülere: Balkan Edebiyatı ve Sineması / Dimitris Kerkinos

Sinemanın Doğuş Felsefesi ve Akımlar III / Yakup Barokas

Deepa Mehta ile Söyleşi: Özel Olan Evrenseldir

Dosya: Sansürün Gör Dediği

Zer filmi ile de karşımıza çıkan sansür, ülkenin siyasi iktidarından kaynağını alarak toplumsal, kültürel katmanları doğrudan etkiliyor. Yeni Film Dergisi sansür, sansürle mücadele ve yaşanan son gelişmelere ilişkin sansür konusunu bir dosya ile yeniden ele aldı. Hem Susma24 platforma hem de sinemadan çağdaş sanatlara sansür vakalarına değinen yazısıyla Özlem Altunok ve farklı bir ülke deneyimi olarak Almanya’daki örneklere, gelişmelere ve sansüre dair güncel duruma değinen Thomas Balkenhol da yazılarıyla yer aldı. Dosyada, farklı coğrafyalar, tarihler ve toplumsal iklimlerde sansüre karşı yürütülen direniş mücadeleleri de aktarılıyor.

Söyleşiler:

Yeni Film Dergisi’nin son sayısında yer Türkiye’den Kazım Öz ve İmre Azem, Finlandiya’dan Pirjo Honkasalo, Filistin’den Pary El-Qalqili, Lübnan’dan Vatche Boulghourjian, Almanya’dan Volker Schlondörff söyleşileri yer alıyor.

Geçtiğimiz yıl Dersim 38, Diyarbakır 5 No’lu Cezaevi ve Bakur filmlerinin yönetmeni Çayan Demirel için yapılan dayanışma gecesinde Sema Kaygusuz’un yaptığı konuşma hem bir dayanışma gecesine gelen insanları kaynaştırmış hem de geçmişi ve gerçeği dillendirenlere selam olmuştu. Derginin gündem yazısında Sema Kaygusuz’un bu metni de yer alıyor: “Aşk, Dostluk ve Yoldaşlık Sandığımızdan Daha Kalabalıktır”.

Bunların yanında son dönemde izlediğimiz pek çok yerli ve yabancı filmin eleştirilerine yer verildiği derginin yeni sayısı kitapçılarda yerini aldı.

45-46. Sayının içeriği:

Gündem Yerine / Sema Kaygusuz

Taş ve Kaygı Üzerinden Sinemamızda Güncel Anlatı Biçimleri / Eleni Varmazi

Kaygı: Hatırlıyorum, Evet Hatırlıyorum / Yusuf Güven

Zer: Bir Şarkının Peşinde Dersim 38 / Seray Genç

Dersim ve Zer Üzerine Kazım Öz’le Söyleşi: Korkunun Ecele Faydası Yok

Genco ve Ali Kemal Çınar Sineması / Murat Dural

Zamanın Durduğu Nokta: Koca Dünya / Tülay Dikenoğlu

Televizyon Dizileri Makbul Vatandaşı Saflara Çağırıyor / Aylin Sayın

BELGESEL SİNEMA

Uçurumun Kıyısında Türkiye: Barış̧ ve Cesaret Hikayeleri / Özge Özdüzen

İmre Azem Söyleşişi: OHAL döneminde film yapmak ve göstermek

Pirjo Honkasalo ile Konuşma: Melankolinin iki anlamı

Ütopyadan Artakalanlar: Güneşin Şehri Belgeseli Üzerine / Özge Çelikaslan

Pary El -Qalqili ile söyleşi: Filistin’de Bir Hayvanat Bahçesi

Liliana Marinho de Sousa ile Taşınma Sanatı Üzerine

Köhne Kapitalizme Karşı: Genç Karl Marx / Hamdi Karaşin

Çocukluktan Kalan 93 Yazı: “İşte Hayat Bu!” / Seray Genç

Rüyalar ve Geçişken Yaşamlar: Beden ve Ruh / Fatoş̧ Usta

Volker Schlöndorff ile Buluşma: Çokkültürlülük Bizi Daha Çok İnsan Yapar

Kapan: Bir Toplumsal Gerilim Filmi / Zeynep Yaşar

Lady Macbeth: Ya da Nasıl Delirdim? / Eda Kara

Scorsese’nin Sükût Filminde Kolonyal Hüzün / Oktay Orhun

Gelecek Günler: Günlerin Getirdiği / Coşkun Liktor

Vatche Boulghourjian’la Lübnan’daki İç Savaşla Hesaplaşma Üzerine

Aquarius: Kadının Neo-Şehirleşmeye Karşı Direnişi / Hamdi Karaşin

SANSÜRÜN GÖR DEDİĞİ

21. Yüzyıldan ‘Yoz Sanat’ Manzaraları / Necati Sönmez

Sansürün Gör Dediği / Elif Ergezen

Memleket Gibi Festival: Sırada Ne Var? / Seray Genç

Çöle Dönüştürülen Kültürel Ortamda Festival Batırmak / Yusuf Güven

Hicve Atış̧ Serbest – Alman Usulü Sansür / Thomas Balkenhol

Bir Direniş̧ Hikayesi / Jacques Zimmer

Kendinin Muhbiri Olmak / Özlem Altunok

Sinemanın Doğuş̧ Felsefesi ve Akımlar II / Yakup Barokas

Yeni Film Dergisi kendi deyimiyle hikaye anlatıcısı, görme, dinleme ve okuma biçimlerine dair kuşakları etkilemiş John Berger’i yeni sayısının kapağına taşıyor. John Berger anısına yer alan dosyada John Berger ve sineması üzerine Necati Sönmez, Kral kitabından uyarlanan Taşkafa: Bir Sokak Hikayesi filmi üzerine Ahmet Gürata ve John Berger’in okurları ve arkadaşlarıyla kurduğu yetimler ittifakı üzerine bir denemeyi Seray Genç yazdı. John Berger’den sinema, hikaye anlatıcılığı ve zamanımız üzerine küçük bir seçki de dosyada yer alıyor.

36. İstanbul Film Festivali programında da filmleri yer alan Amir Naderi (Monte/Dağ), Fernando León de Aranoa (Política, manual de instrucciones/Politika Kullanma Kılavuzu) ve Ceylan Özgün Özçelik(Kaygı/Inflame) ile yapılan söyleşilerin yanı sıra Belgesel Sinema’ya ayrılan dosyada festivaller ve belgeseller ilişkisine değinen Berlinale’nin belgeselle imtihanı; askerliğin toplumsal tahayyülü üzerine bir belgesel olan Hazır Ol! ve belgesel film yönetmenleri Abbas Fahdel, Onur Bakır ve Özlem Sarıyıldız ile yapılmış söyleşiler de yer alıyor.

Derginin kapak fotoğraflarından bir diğeri Ben, Daniel Blake filmi. Ken Loach son filminde kapitalist sistemin giderek insansızlaşan yeni iş ve iletişim kanallarıyla karşı karşıya bırakılan işçi sınıfından Daniel Blake’in hikayesini anlatıyor. Daniel Blake, İngiltere’ye özgü bir karakter gibi görünse de kapitalizmle gündelik hayatında mücadele eden herkesin hikayesi. Çin’deki yevmiyesini alamadan çalışan Iphone işçilerinden, Türkiye’de evde parça iş yaparak geçinen bir mülteci kadına veya KHK ile işinden edilmiş memura, Yunanistan’da krizden sonra çoğalan ‘çorba mutfakları’nın önünde bir küçük tabak çorba için sıraya giren çocuğa hepimiz Daniel Blake’iz, dedirtiyor.

Ertan Yılmaz’ın ardından yazılar ise onu hem bir arkadaş olarak hem de sinema yazarı, çevirmen ve akademisyen olarak ele alıyor ve sevgiyle, saygıyla anıyor.

Bu sayıda Küba lideri Fidel de Ben Küba’yım (Soy Cuba) filmi üzerinden sıradışı bir yazıyla anılıyor. Yakın zamanda yitirdiğimiz şair Yevgeni Yevtuşenko’nun da film ekibinde yer aldığı Ben Küba’yım, Küba devrimine adanmış  bir Sovyet projesi, devrimi Fidel Castro ya da Che Guevara ile değil de emperyalizmin sömürüsüne maruz kalmış sıradan Kübalılarla ve ozan Jose Marti’nin sözleriyle anıyor:

Ben Küba’yım. / İnsanlar doğduğunda iki yolları vardır: / Esaret yolu… / Bu, ezilmeye ve çürümeye mahkumdur. / Ve yıldızlara uzanan yol… / Bu da aydınlatır ama öldürür.

Siz yıldızları seçeceksiniz. / Yolunuz zorlu olacak / Ve kanla çizilecek. / Ama adalet için, her nerede bir kişi yola çıkarsa binlercesi  / daha ayaklanacak. / İnsanlar bittiğindeyse / taşlar ayaklanacak.

Aşağıda tüm içeriğe ulaşılabilir:

Gündem Yerine: Politik Olan Kişiseldir / Z. Tül Akbal Süalp

Dalgalı Suların Kadınları ve Tereddütlü Halleri / Seray Genç

Elmas’ı Üçüncü Sayfadan Kurtaran, Şehnaz’ın Gizemini Kaldıran Tereddüt/ Aylin Sayın

Köylünün Yalnız Yoksulluğu: Kalandar Soğuğu / Hamdi Karaşin

Bir Ferzan Özpetek Adli Vakası: İ̇stanbul Kırmızısı / Haydar Ali Albayrak

Ceylan Özgün Özçelik ile Kaygı ve Hatırlamak Üzerine

Satıcı: Hiç Kimsenin Haklılığı / Aylin Sayın

Amir Naderi Söyleşisi: Dağa Karşı Gelen Adam

Derin Yara, Kesik Ruh: Yaşamın Kıyısında / Janet Barış

#IDanielBlake: Hepimiz Daniel Blake’iz / Özge Özdüzen

Cristi Puiu Söyleşisi: “Rahatsız da olsam hakikatı göstermek isterim.”

Ayışığı’nda Mavi Görünen Siyah Çocuklar / İpek Bakır

Şaşkınlığın, Sıradanlığın, Çaresizliğin, Çıplaklığın Mizahı: Toni Erdmann / Murat Dural

Aşıklar Şehri: Lay Lay Lom Şehrinden Masallar / Efe Gönenç

Vaatlerden Yoksulluğa Amerikan Kapitalizmi: American Honey / Hamdi Karaşin

Kaptan Fantastik: “Fantastik” Babanın “Fantastik” Çocukları / Coş̧kun Liktor

Tel Örgüler, Hikayeler ve Hoşnutsuzlukları: Gece Hayvanları / Fatoş Usta

Suya Yazılan Birkaç Sözcük : Paterson / Tülay Dikenoğlu

Muhammed, Allah’ın Elçisi: İslami Sinemada Anlatı Zorlukları / Oktay Orhun

Bir Yahudi Ölmeli: Tehlikenin Farkında Mısınız? / Yusuf Güven

Jacob Berger Söyleşisi: Faşizme Karşı Dayanışmaya

Si, Soy Cuba / Yusuf Güven

BELGESEL SİNEMA

Berlinale’nin Belgeselle İmtihanı / Necati Sönmez

Fernando León de Aranoa ile Güneşli Pazartesiler’den Podemos’a

Muktedir Söylevlerden Sıyrılan Bir Belgesel: Hazır Ol! / Seyhun Kılıç – Seray Genç

Onur Bakır ile Hazır Ol! Üzerine: “Askerliğin toplumsal tahayyülünü çıkarmak”

Özlem Sarıyıldız ile İstanbul Makamı ve Sokak Üzerine

Abbas Fahdel ile Vatanım Üzerine: “Hem Evimi Kaybettim Hem de Ülkemi”

JOHN BERGER’E VEDA


Zamanımızın Bir Hikaye Anlatıcısı olarak John Berger

Sinemanın Berger’i, Berger’in Sineması / Necati Sönmez

John Berger’i Anmak: Arkadaşlık Üzerine Bir Deneme / Seray Genç

Taşkafa: Bir Sokak Hikâyesi ya da Akran Edinmek / Ahmet Gürata

ERTAN YILMAZ’IN ANISINA

Her Daim 68’li Ertan Yılmaz / Seray Genç

Ertan Yılmaz’ın Sekiz Yaş Düşlerinden Derleme Bir Yazı / Ekin Kanar

Yeni Film dergisinin 41-42. sayısı Giovanni Scognamillo ve Abbas Kiarostami’ye adanıyor. Büyük Eleştirmenler Kuşağından Giovanni Scognamillo’ya veda yazıları onu yakından tanıyan Yeni Film Dergisi yazarları ve Nalan Söylemez tarafından kaleme alındı. Giovanni Scognamillo’nun evinde gerçekleştirilen dergi toplantılarından birinde çekilmiş fotoğrafı kapakta yer alıyor.
Bir Ağaç Gibi Yaşamak: Abbas Kiarostami sinemasının izinde imgeler, dizeler ve film kadrajlarına yer veriyor. Ressam, grafiker, sinema yazarı Aydin Aghdashloo’nun en yakın arkadaşı Kiarostami’ye veda yazısı da bu dosyada yer alıyor.
Derginin kapak fotoğraflarından bir diğeri Kıvanç Sezer’in yönetmenliğini yaptığı kurmaca sinemanın gündemine sınıfı taşıyan bir ilk film Babamın Kanatları filminden. Babamın Kanatları üzerine yazılan yazı işçi ölümleri ve işçinin onuru üzerine, yönetmenle yapılmış bir söyleşi de yazıya eşlik ediyor.
Lampedusa Adası üzerine yapılan belgeseller mülteci göçleri ve Avrupa’nın ve Avrupalı aydının mülteci krizine yaklaşımına dair çok şey söylüyor. Gianfranco Rosi ve Jacob Brossman’ın söyleşilerinin yanısıra belgeselleri inceleyen bir yazı Yeni Film Dergisi’nin bu sayısında bir araya geliyor.

Aşağıda tüm içeriğe ulaşılabilir:

Gündem: Distopyada Yaşamak / Z. Tül Akbal Süalp

Babamın Kanatları: İşçinin Onuru / Yusuf Güven

Kıvanç Sezer Söyleşisi: Film Bozuk İşleyen Çarka İşaret Etmeliydi /

Albüm: Sinemada ve Türkiye’de Teslimiyetçilik / Nezih Coşkun

Annenin Çeperinde Yaşamak: Ana Yurdu / Aylin Sayın

Kimsenin Yurdu / Coşkun Liktor

Senem Tüzen: “Hakiki bir film çekmek istedim”

Rüzgarda Salınan Nilüfer Tespitlerine Teslim Olmuş / Tülay Dikenoğlu

Türkiye Sinemasının Geçmişine Dair Seyirci Sayıları / Kaya Özkaracalar

GIOVANNI SCOGNAMILLO’YA VEDA

Giovanni’ye… Ciao Bello! / Seray Genç

Büyük Eleştirmenler Kuşağına ve Giovanni Scognamillo’ya Veda / Yusuf Güven

Giovanni Büyülü Bir Fener Gibiydi, Dokunduğu Herkesi Dünyasına Çeken… / Nalan Söylemez

İlhan Çomak Belgeseli: Hadi gidelim İlhan!

Lampedusa Mülteci Göçleri Ve Belgeselleri / Seray Genç

Gianfranco Rosi ile Söyleşi: Seyircinin Filmde Pek Çok Hikaye Görmesini İsterim

Jakob Brossmann ile Lampedusa’da Kış Üzerine: Avrupa’nın Sorumluluğu

Neon Şeytan: Ölüm Ve Genç Kız / Coşkun Liktor

Evrim: Deneyden Kaçarak Gerçeği Arayan Çocuk / Murat Dural

Atom Egoyan’la ‘Hatırlama’nın Sonsuz Ağırlığı / Janet Barış

Saraybosna’da Ölüm: Neon Işığında Balkanlar Tarihi / Özge Özdüzen

Bond’dan Heisenberg’e, Amerikan Kültür Endüstrisine Taze Nefes: Kanser ve Bad Trip Ferahlığı! / Ali Haydar Albayrak

O Çirkin Kraliçe, Ben Ondan Güzel:Prensim / Fatoş Usta

Annelik, Tabiiyet ve Sınıf İktidarının Bir Eleştiri: Annemle Geçen Yaz / Murat Arpacı

Şimdi Nereyi İşgal Edelim: Michael Moore’un Ütopik İşgal Serüveni / Zeynep Yaşar

Zelimir Zilnik Söyleşisi: Zilnik Zilnik’i Anlatıyor

Sinemanın Doğuş Felsefesi ve Akımlar I / Yakup Barokas

ABBAS KİAROSTAMİ’NİN ANISINA

Bir Ağaç gibi Yaşamak: Abbas Kiarostami  / Seray Genç

Abbas Kiarostami ile Son Kez / Aydin Aghdashloo (Çev: Seyed Mortazavi)

Kiarostami’nin Kadrajı  / Naci Emre Boran

Aslolan Hayattır: Aslı Gibidir Üzerine Kısa Bir Değini / Aylin Sayın

Bizim Aktör Tarık Akan’ın Ardından / Aylin Sayın

Kamera – Kalem Sineması ve “Babam, Vedat Türkali’yi Kaybettik!” / Hamdi Karaşin

Hollywood’un abartılı felaket filmlerinde olur: New York’un her zaman karınca yuvasını andıran ana meydanı Times Square’de in cin top oynuyordur. Veya herhangi bir batılı metropolün en kalabalık caddeleri, meydanları bomboştur. Geçtiğimiz günlerde İstanbul ve Ankara’da manzara böyleydi işte; ıssız cadde fotoğrafları meşum bir filmin setinde çekilmiş gibiydi. Cizre, Sur, Nusaybin görüntüleri zaten kıyamet sonrasını anlatan bilim kurgu filmlerini aşmış durumda.

Velhasıl, memleketin geneli felaket filmi senaristlerini kıskandıracak bir manzara sunuyor. Neler yok ki bu görüntülerin arkasında… Haber vermek yerine gerçekleri gizlemeyi meslek edinmiş, maharetleriyle dudak uçuklatan bir medya. Vatandaşını değil iktidarı korumak ve görüntüyü kurtarmakla görevli güvenlik aygıtları. Engellemekle sorumlu olduğu katliamların hesabını vermek bir yana, sayesinde iktidarını daha da perçinleyen bir hükümet. Geliyorum diyen katliamlardan sonra, özel korumalarıyla geldiği basın toplantısında “Gündelik hayatımıza devam ediyoruz” diyen, ardından zırhlı aracına binip giden yetkililer. İntihar bombacıları şehirlerde cirit atarken, her barışçı gösteriyi gaza boğan, ‘terörist’ tanımını bütün muhalifleri kapsayacak şekilde genişleten bir rejim. Gazetecileri, akademisyenleri, avukatları, muhalif parti yöneticilerini içeri attıran savcılar, hakimler. Normal bir ülkede hükümet düşürecek 45 çocuğa tecavüz vakasını olağan karşılayan bir aile bakanı, bunu araştırmaya değer bile bulmayan parlamento üyeleri. Cumhurbaşkanına hakaret etti diye karısını ihbar edecek kıvama gelmiş muhbir vatandaşlar. Bayramların, 8 Mart’ların, Newroz’ların, bildiri imzalamanın, ‘çocuklar ölmesin’ demenin yasak olduğu, öte yandan oluk oluk kan akıtıp duş almak isteyen mafya babalarının rahatça miting düzenlediği distopik bir ülke…

Yepyeni Türkiye’ye hoşgeldik! Sonunda 90’lara falan değil 1984’e döndük, korkarım; Orwell’ın “Bin Dokuz Yüz Seksen Dört”üne. Hatırlarsanız orada Büyük Birader hakkında kötü laf edenler anında Düşünce Polisine ihbar ediliyordu; aynen bizde CB için (siz Ceberut Birader diye okuyun) yapıldığı gibi. Okyanusya’da yalan propaganda yaymak Doğruluk Bakanlığı’nın, savaş yapmak Barış Bakanlığı’nın işiydi, vb. Daha dün bir üniversitenin rektör yardımcısı, cahilliği yücelten mühim konuşmasında -farkında olmadan- Orwell’den alıntı yapmadı mı? “Bin Dokuz Yüz Seksen Dört”te ülkenin her yerini ‘Bilgisizlik Kuvvettir’ ve benzeri sloganlar süslüyordu, yine hatırlarsanız.

1984’te kalsak gene iyi. Aynı anda yurdun başka bir köşesi 1960’ların Vietnam’ına, “Kıyamet” (Apocalypse Now) filminin setine döndü zahîr: Ambulansla taşınmayı bekleyen yaralıları kurşuna dizen, bodrumlarda mahsur kalanları benzin döküp yakan, çıplak kadın cesetleri ile fotoğraf çektiren, cenazeleri zırhlı aracın arkasında sürükleyen, kısacası vatanın bir kısmını cehenneme çeviren vatanperver milisler. Ölü çocuklarını buzluklarda saklayan, yakınlarının cenazelerini sokaktan toplayan, bunu yaparken keskin nişancılara hedef olan bir halk. Ve binlerce yıllık muhiti yerle bir ettikten sonra “TOKİ gelecek, Toledo’dan bile güzelini yapacak” diye bize nanik yapan bir başbakan.

Özetle bir yanımız Orwell, bir yanımız Vietnam… Kendi kendimize sorup duruyoruz şimdi, buraya nasıl geldik diye. Herkes memleketin halinden yakınıyor, en azından yüzde 50’miz. Üstümüze kabus gibi çöken bu meşum filmin yapımcı ve yönetmenlerine lanet okuyoruz habire. Pekâlâ, bu işin tek sorumlulusu makarna ve kömür aşkına AKP’ye oy veren ‘cahil’ kitleler midir? Bu soruyu sormanın, cahil ya da yandaş olmadığı halde yapımda katkıda bulunanları konuşmanın zamanı gelmedi mi?

Bütün bunlar yaşanırken eski bir korku filminin başrol oyuncusu Mehmet Ağar’la poz veren ana muhalafet partisinin belediye başkanını bir kenara koyalım. (Adam Atatürk resmini duvardan indirmiş değil ya, altı üstü derin devletle flört etmiş, büyütmeyelim o kadar.) Cahilsever hocamızın ‘toplumun en tehlikeli kesimi’ olarak işaret ettiği mürekkep yalamışların, üç kuruşluk makam için ‘suskunluk sarmalı’na kapılanların, eldeki konforu yitirmemek uğruna suç ortaklığı yapan okumuş etmişlerin hiç mi tuzu yok bu çorbada?

Bildiri imzalayıp görüş bildirmek krimanilize edilir ve barış isteyen akademisyenler itibarsızlaştırılırken, yetmezmiş gibi hapislere, hücrelere atılırken bunun karşısında sus pus kalabilen binlerce akademi mensubu nerede yaşıyor mesela, bunların hepsi AKP’ye mi oy veriyor?

Şu ibretlik vaka bile tek başına ahvalimizin aynası değil mi: Sinemamızın en değerli oyuncularından biri, Füsun Demirel bir söyleşisinde oynamak istediği rolden bahsetti ya; düşünce polisleri alarm düğmesine bastı. Sen misin gerilla annesini oynamayı aklına bile getiren! Önce, ‘vurun abalıya’ diyen cengaver aktroller taarruza geçti (sosyal linç); sonra oynadığı dizinin çekilmiş bölümü yayından kaldırıldı (sansür); derken diziden atıldığı müjdesi geldi (yargısız infaz)… Bu hak ihlâlleri silsilesi ancak yatıştırabildi, lümpen faşizmin kabaran tepkisini. Peki linç güruhu kurban isterken, Füsun Demirel’in set arkadaşları ne yaptı dersiniz? Yayından kaldırılan bölümü tekrar çekmek için sete çağrılınca tıpış tıpış gidip rollerini oynadılar. Bir tanesi bile hayır demedi bu cadı yakma merasimine, düne kadar birlikte çalıştığı insanın kurban edilmesine! Bu oyuncuların, set çalışanlarının, yönetmen-yapımcı-asistan ekibinin bir kısmı daha üç gün önce ‘emekçi kadınlar günü’nü kutlamıştı üstelik.

Şimdi bu tahsilli arkadaşların diktatörlükten, gericilikten, adaletsizlikten, -o pek ironik bulduğum ibareyle- ‘Ortadoğu ülkesine dönüşmekten’ falan, hatta bunları geçtik, setteki uzun çalışma saatlerinden bile şikayet etme hakkı var mıdır? Belki de etmiyorlardır zaten.

Bir başka soru: Hayalindeki rolden bahsetti diye bir oyuncuyu linç edenlerin, işinden atanların ve bunu normal karşılayanların, sözgelimi falanca şehrin ‘düşman işgalinden kurtuluş’ müsameresinde rolüne fazla kaptırıp düşman kılığındaki vatandaşı gerçek mermiyle vuranlardan bir farkı var mı?

Hadi şu feci olayı da anımsatalım: Hacı Lokman Birlik, Kürt bir amatör sinema oyuncusuydu. Ölüsünü ipe bağlayıp akrebin arkasından sürükledikleri görüntüler önümüze düştükten sadece birkaç gün sonra, Türkiye Sanatçılar Birliği ismiyle maruf bir kurum bildiri yayınlamış, “Mehmetçiğin arkasındayız” deyip o araçtaki canilerin sırtını sıvazlamıştı. Aynı bildiride ‘diktatör özentisi’nden yakınmayı da ihmal etmemişlerdi. İnsanın “Durun, siz kardeşsiniz!” diye bağırası geliyor.

Kültür sanat camiasından devam edelim. 2014’te Antalya Film Festivali’yle başlayıp diğer festivallere yayılan ‘belgesele sansür’ uygulamasının meşrulaşmasında mesela, sinemacıların hiç mi günahı yok? AKP belediyesinin festivali, reisi rahatsız edecek bir belgeseli programdan çıkardığında ve bu olaydan başı ağrıyınca ertesi yıl belgesel yarışmasını hepten lağvettiğinde sinemacıların çoğu ne yaptı? İlkinde festival yönetimine toz kondurmamaya çalışıp sansürü kınadılar, ikincisinde hiçbir şey!

Belgesellere konan ambargoyu toplu sansür olarak gören 150 kadar sinemacı ise bir bildiriyle Antalya Film Festivali’ni boykot kararı aldı; festivale katılmak isteyenleri yargılamadan, onlara laf dahi etmeden. Ama heyhat, bu dikensiz gül bahçesini onurlandıranlar, boykotçulara ‘ulusalcı’ yaftasını yapıştırmakta gecikmedi. (Küçümsediğini sanıp ‘amatör, yarı-profesyonel’ demeyi de unutmadılar. Bir yıl önce ise filmi sansürlenen yönetmenin arkasında durduğumuz için ‘portakal kadar’ aklımızla alay etmişlerdi, tam profesyonel meslektaşlar.) Bildiri metninde ulusalcı unsurlar mı vardı veya 150 kişinin alnında mı yazıyor ne oldukları? Yoo, lâkin fazla yanaştığın muktedirin dilini özümseyiverirsin bazen öyle.

Sonuçta ne oldu? Şu anda bütün ulusal festivallerde belgesellerin tepesinde sallanan cillop gibi bir sansür uygulamamız var. Hepimize hayırlı olsun!

Vakalar ve sorular çoğaltılabilir. Kaç dönemdir kültür bakanı olarak atanan şahısların kültürle zerre kadar alakası olmamasını mesele etmeyen, bunu eleştirmekten dahi imtina eden, AKM’nin çürümeye bırakılmasını, polis karargâhına dönüşmesini sessizce izleyen kültür-sanat camiasının hiç mi payı yok, bu karanlık filmin gerçekleşmesinde? İktidarın ekmeğinden bir kırıntı koparmaya çalışan, ne idüğü belirsiz festivallerine danışmanlık yapan, kulaklarına fısıldanan talimatları yerine getiren, bu şekilde iktidar sofrasında kapıya yakın bir yere çökenlerin hiç mi günahı yok?

Kamera arkasındakiler, yapımda emeği geçen bu kesimlere ne kadar teşekkür etse az. En başta, her hal ve şeraitte devletiyle barışık kalan ehlileşmiş sanatçılara, kültür endüstrisi mensuplarına. Burada çuvaldızı onlara batırdık, ama aynı şey memleketin halinden yakınıp duran pek çok endişeli modern için geçerli. Çünkü hiçbir zorba rejim bu tür pasif destekler olmadan uzun süre ayakta kalamaz ve böyle zamanlarda, sadece yaptıklarımızdan değil yapmadıklarımızdan da sorumlu oluruz, Molière’in dediği gibi.

Peki şu anda, uçurumun kıyısına gelmişken, bu felaket filminin figüranları olmaya razı mı olacağız? Yoksa 1943’te herkesin sustuğu bir zamanda üniversitenin koridorlarına bildiri attığı için ‘vatan haini’ ilan edilerek 21 yaşında giyotine gönderilen Sophie Scholl gibi, “Sessiz kalmayacağız, vicdan azabınız olacağız” diye haykırabilecek miyiz?

“Bu suça ortak olmayacağız” inisiyatifi yukarıdaki soruya verilmiş umut verici bir cevap. Ancak bu sesi büyütebilirsek ve boğazına kadar çürümüş, suça batmış bu rejimle aramıza net bir sınır çizebilirsek, #YerinDibineBatsın temennisi boş bir beddua olmaktan çıkabilir. Uzlaşanlar zaten onunla batmaya mahkum.

YENİ FİLM Sayı 39-40. İçeriği 

Coğrafyanın Dinmeyen Kasırgası: Rüzgarın Hatıraları / Hamdi Karaşin

Rüzgarın Hatıraları ve Tarihin Meleği / Z. Tül Akbal Süalp

Özcan Alper ile Söyleşi: Rüzgarın Hatıraları’nda Bir Kuşağın Gerçekliği

Bir Hasret Giderme Kılavuzu / Seray Genç – Seyed Mortazavi

Yüksel Aksu Sineması’nda Donmuş Zaman: İftarlık Gazoz / Doğan Yılmaz

Hamasi Bir Cümle Gibi: Mustang / Tülay Dikenoğlu

Ahu Öztürk’le Bir Araya Geldik, Toz Bezi’ni Konuştuk

Sarmaşık: Bir Memleket Metaforu / Aylin Sayın

Kafes: 12 Eylül’ün ‘Gerçek’ Mağdurları Olarak Ülkücüler / Selçuk Duran

Abluka: Bir Paranoyaklaşma Hali / Aylin Sayın

İNCELEME / DEĞİNİ

Gelin ve Kuzu Üzerine Bir Kıyaslama Denemesi / Bekir Düzcan

Vedat Türkali’nin Sinema Serüveni / Ahmet Soner

2015’te Sayılarla Türkiye Sineması / Kaya Özkaracalar

Bilimkurgu ile Dünyadan Kaçış / Yusuf Güven

Son Dönem Western Yorumları: Vahşi Batı’dan Sakin Batı’ya / Seray Genç

Hollywood’un Terbiyeli Kızları / Hamdi Karaşin

Sinema ve Eleştiri Üzerine Kısa ve Örtük Bir Deneme / Oktay Orhun

BELGESEL SİNEMA

Jocelyne Saab’la Sinema, Savaş ve Beyrut Hakkında 96 Amy Hakkında Bir Belgesel / Joanne Laurier (Çev: Efe Gönenç)

Ulli Gladik ile Emlak Balonu ve Şehirlerin Teslim Alınması Üzerine

Dheepan: Bir Garip “Mülteci” Aksiyon Filmi / Elif Genco

Yorgos Zois ile Söyleşi: “Tabuları ya Devam Ettirirsiniz ya da Yıkarsınız”

Tarihi Değiştiren Kadınlar: Diren / Fatoş Usta

Gençlik ve Eril Bakış / Naci Emre Boran

Lobster: Aşk Örgütlenmek Midir? / Murat Dural

Ataerkinin Ahlakına Karşı Kazanılan Zafer: Carol / Zeynep Yaşar

İnsanlığını Hatırlamak: Saul’ün Oğlu / Tülay Dikenoğlu

Spielberg’ün Casuslar Köprüsü’nden Kimler İner? / Janet Barış

Kübalı Yönetmen Ernesto Daranas ile Hal ve Gidiş Üzerine Bir Söyleşi

Leviathan: ‘Soğuk Canavar’, Sıradan İnsan ve Adaletin Sonu / Murat Arpacı

Ettore Scola’nın Anısına: Özel Bir Gün / Seray Genç

Sinemadoosti’den Caz Filmlerine: Ehsan Khoshbash’la Söyleşi

Were Denge Min (Sesime Gel), He Bu Tune Bu (Bir Varmış Bir Yokmuş) ve Klama Dayika Min (Annemin Şarkısı) filmlerinin içinden dengbejler ve masallar geçiyor. Filmlerle beraber yönetmen Hüseyin Karabey söyleşisi de bu sayıda yer aldı. Kaan Müjdeci ve Aysim Türkmen’le de söyleşiler var. Tanık olduğumuz dünyalara dair; bozkıra ve şehirlere dair konuştular.

Ölümün sıradanlaştığı, hele kadın ölümlerinin daha da sıradanlaştığı bu dönemde Özgecan’ın anısına şiddetin görsel iletişim aygıtlarıyla daha da sıradanlaştırılmasını ele alan yazı Şiddete Dair bölümünde. Özgecan cinayetiyle parallelik kurarak Hindistan’da geçtiğimiz yıllarda gerçekleşen bir tecavüzün ardından BBC’nin yaptığı bir belgesele, India’s Daughter belgeseline dair eleştirel bir yazı da bu bölümde. Sömürgeciliğin şiddetini Franz Fanon’un Yeryüzünün Lanetlileri kitabından ve arşiv görüntülerinden yararlanarak aktaran Şiddet Üzerine belgeseli eleştirisi ise günümüz Türkiye’sine bağlanarak meselenin özüne geliyor.

Müziğin hallerine dair Whiplash, Hollywood içinden Hollywood’u eleştiren Birdman, Yıldız Haritası, Tim Burton ve Büyük Gözler, televizyon haberciliğinin geldiği yeri sorgulayan Gece Vurgunu, Unutma Beni, oyunculuk hallerine dair Ve Perde’nin yanısıra Mommy ve aile hallerine dair Turist filmleri de bu sayıda yer alıyor. Geçen sayıda sinemanın kutsal kitaplarla ilişkisine Nuh: Büyük Tufan filmi ile bakmıştık bu kez Ridley Scott’un Exodus: Tanrılar ve Krallar filmiyle devam ediliyor. Son dönem yapılan Hollywood filmlerine bakarken Hollywood’un Ortadoğu’ya nasıl baktığına dair önemli veriler sunan, emperyalist politikalardan azade çılgın diktatörlerin bölgesi olarak ekranda yer alan Ortadoğu’da hayali bir ülkede geçen Tyrant dizisi de ele alındı.

Kerala Film Festivali ve Hindistan sinemasından örnekler, İtalya’dan CinemadaMare ve Bozcaada’dan BİFED festivalleri ile ilgili değerlendirmeler yer alıyor.

İstanbullu yazar, İstanbul’u yazar Petros Markaris’le İstos Yayınlarından çıkan kitabının değerlendirmesi ile yıllarca senarist ve yönetmen olarak birlikte çalıştığı Theo Angelopoulos üzerine yapılan bir söyleşi ve Işığa Özlem belgeselinden sonra Şili’de kayıpların peşinden iz sürmeye devam eden usta yönetmen Patricio Guzman’la İstanbul Film Festivali kapsamında gösterilecek Sedef Düğme ve belgesel sinema üzerine bir başka söyleşi de yer aldı.

Bu sayı Francesco Rosi, Manuel de Oliviera ve Yaşar Kemal’e adandı.

İÇİNDEDEKİLER:

Gündem / Film Ekibi

Kesik: Bir Yaram var Durmadan Kanar / Yusuf Güven

Çağımızın Bir Fenomeni: Mandıra Filozofu / Doğan Yılmaz

OHA: Gezi Mizahlı Belgesel / Yusuf Güven

Şarkıların, Masalların, Dengbejlerin Peşinden / Seray Genç

Hüseyin Karabey Söyleşisi: Görmek için gören gözlere ihtiyaç yok

Aysim Türkmen’le Çekmeköy Underground Üzerine: “Yerüstünde görünür olamamak”

Mucize’nin Üç Mevsimini Hakkari’de Bir Mevsim Üzerinden Okumak / Murat Dural

Mucize: Yeşilçam’ın Geri Çağrılışı ve Sinemada Öğretmen İmgesi / Aylin Sayın

Kaan Müjdeci İle Sivas Üzerine: Neşet Ertaş Filmin Her Karesinde Var

Patricio Guzman Söyleşisi ve Sedef Düğme / Seray Genç

Sonsuz Hüzün ve Jorge Solano Söyleşisi / Seray Genç – Yusuf Güven

Turist: Mutlu Aile Olmanın Mücbir Sebepleri / Hamdi Karaşin

Whiplash: Neden Charlie Parker Olamıyorum? / Efe Gönenç

Bir Müziğin Çavuşu Olmak: Whiplash / Özgür Doğan

Sınırlı Mahremiyetin Sonu: Gece Vurgunu / Janet Barış

Exodus: Yeniden Dini Anlatı ve Sinema / Oktay Orhun

Birdman ve Sils Maria: Yaşlılık, Süper Kahramanlar ve Diğer Cinler / Tülay Dikenoğlu

Inarritu Tavrı Olarak Birdman veya Cahilliğin Umulmayan Erdemi / İldem Turan

Büyük Gözler: Tavan Arasındaki Ressam / Fatoş Usta

Ana: Anneler Ve Oğullar / Coşkun Liktor

Hollywood Düzeneği: Yıldız Haritası’nda Aileler ve Hayaletler / Zeynep Yaşar

Alice’in Alzheimer’ı: Hollywood’ta Aile Mitinin Çöküşü / Özge Özdüzen

Sefertası: Dabbawalla’ların Hikayesinden Kelimelerle Kurulan Bir Aşka / Aylin Sayın

PK Filmi Üzerinden Bir Arayış / Nesrin Karadağ – Aylin Sayın

ŞİDDETE DAİR

Jyoti ve Özgecan: Çok Uzak Fazla Yakın / Necati Sönmez

Şiddet Üzerine: Bütün Mesele Katırlardır! / Özge Özdüzen

Tyrant Dizisi Üzerinden Ortadoğu Temsiline Eleştirel Bir Bakış / Selçuk Duran

Sinemasal Şiddetin Etkileri: Barda Üzerinden Bir İnceleme / Nilüfer Ercan

SİNEMA KİTAPLIĞINDAN

Petros Markaris’in Kaleminden Sonsuzluk ve Bir Günlük / Seray Genç

Petros Markaris Söyleşisi: Her Trajik Durumun Komik Bir Tarafı Vardır

FESTİVALLERDEN

Kerala Film Festivali’nden İzlenimler / Aylin Sayın

Bir CinemadaMare Deneyimi ve Franco Rino Söyleşisi / Filiz Öztürk

BİFED: Ada’da Belgesel Sinema / Seray Genç

Geçmiş zamanda yazdığımıza bakmayın yakın zamandan bir memleket havadisi bu. Ama ülkedeki zor ve baskı koşullarından hiç de bağımsız değil bu yaşananlar. Ne yazık ki bu ülkede yaygın ve egemen söylem RTE söylemi, Somalı patronların, Torunlar İnşa­at şirketinin, işçi ölümlerini normalize eden, insan hayatını ucuzlatan, meydanları boş bulan-beton yapan, meydanlarda hayatını kaybetmiş 14 yaşındaki bir çocuğu hedef alan, memleketin her köşesini küçüklü büyüklü rantlı cennetlere bazı köşelerini ise cehenne­me çeviren ya da aynı köşeyi bazıları için cennete bazıları içinse cehenneme çeviren bu düzen ya doğrudan ya da dolaylı şiddet uygulayarak ilerliyor, ilerliyor.

Memleketin her köşesinden, kültür-sanatın her alanından küçüklü büyüklü sansür haberleri geliyor sanki bu kanıksansın isteniyor. Artık sorgulanmıyor bile, filmlere ba­kanlık destekleri, filmlerin yurtdışındaki gösterimlerden dışlanması, festivallerde kabul görmemesi, film gösterimlerinin engel görmesi… Kürt sorununa ilişkin “hassasiyetler” zaman zaman yeniden ortaya çıkarken; “hassasiyetler listesine” yenileri ekleniyor. Şim­dilerde AKP’yi eleştirenler, Gezi’den yolu geçenler listenin ilk sıralarına çıkıyor.

Bu satırları yazarken Ursula K. Le Guin’in söyledikleriyle karşılaşıyoruz gazetelerde. Özgürlüğü hatırlayabilen yazarlara, çizerlere, sanatçılara ihtiyacımız olacak diyor ütop­yaları bize getiren Ursula K. Le Guin. Şairlere, hayalperestlere – daha geniş bir gerçekli­ğin gerçekçilerine. Korku mağduru olmuş bir toplumda hayatımıza ilişkin alternatifleri görebilen, umutlu olmak için gerçek dayanaklar hayal edebilen yazarların seslerini özle­diğimizde bizi zor zamanlar bekliyor olacak. Her türlü insan gücüne direnilebilir ve her güç insanlar tarafından değiştirilebilir. Direniş ve değişim çoğu zaman sanatta başlar…

Yeryüzü Aşkın Yüzü Oluncaya Dek bir direniş filmi. Direniş ve değişim filmi. Haziran ayında Gezi’de yaşananları, hayatlarında net bir biçimde kırılmalar yaşayan karakterler üzerinden anlatıyor. İlk belgeselinde Festus Okey’in, İstanbul’da yaşayan Afrika kökenli insanların belgeselini yapan Reyan Tuvi belgeselin görmezden gelemeyeceği gerçekleri, hayat hikayelerini konu ediniyor. Gezi’den alınan bir kesitte belgeselin gerçekliğine, “ger­çeğin gerçekçiliğine” uygun olarak görülenler, duyulanlar AKP propaganda filmlerine, haberlere bile yansırken, bir direniş filmine yansıdığında anlaşılan kabul edilemiyor ve gazaba uğruyor. Bir festivali düzenleyenlerin, ön jüri görevinin sadece “yönetime yardım­cı olmak adına bir seçki iletmek”ten ibaret olduğunu ve son kararı kendilerinin vereceğini söylemesi, “TCK 125. ve 299. maddelerine aykırı ifade ve içerik ihtiva ettiği” gerekçesiyle filmi ihracı, “insan haklarını rencide etmeyecek, etik ve hukuki kriterleri karşısına alma­yacak” ibaresini taşıyan açıklamasıyla ihracını bir kez daha teyit etmesi, “uygun çözümü” yönetmenin bulması için baskı oluşturması, koşul olarak altyazının çıkarılmasını talep etmesi, “ikinci versiyonu kabul ettik” diyerek farklı çağrışımlarla bunu duyurması ve ma­alesef filmi hiç seyretmemesi de bizler için kabul edilemezdi. Sanatsal ifade özgürlüğüne, jürilerin seçim ve karar iradesine gölge düşüren festival ya da yetkilileri sadece kendisini duyuyor, sadece kendisini görüyor ve karşısındaki herkesi aleyhine davranan, festivalin gerçekleşmesine taş koyanlar olarak görebiliyordu. Ne kadar tanıdık bir söylem değil mi? Belgesellerini çekmekten yana tavır alan belgesel yönetmenlerinden bir imza metnini paylaşan sinema yazarlarına kadar herkes bu hışımdan nasibini alıyordu.

Peki, festivale olan haller burada bitiyor muydu? Maalesef hayır. Festival festival ol­maktan çok “şiddete organize” bir PR olayıydı ve karşısına çıkana şiddetle karşılık ver­mesi bundan kaynaklanıyordu. Şov sürmeliydi, festival bütçesi realize olmalıydı. Van Damme’lı gecede son vuruş vurulmalıydı. Bu nedenle AKP’li belediye başkanı Menderes Türel kapanış gecesinde iki önemli nokta üzerinde durdu. Neydi o iki konu hatırlayalım? “Ranta ve inşaatlaşma/betonlaşma hamlesine Antalya’dan bir ev alarak katkıda bulunul­ması ve filmlerde kullanılacak dile dikkat edilerek sokaklarda mermilerin susturulması” Sansür denmesin, belgesel dahi olsa RTE için kullanılan dile dikkat edilsin, protesto edil­mesin, festival ne pahasına olursa olsun yapılsın, kapanışı da şaşalı olsun.

Her dediklerini gerçekleştirirken sırada ne var, ne istiyorlar göreceğiz.

33/34. Sayının İçeriği:

Sivas: Çocukluğa, Masumiyete ve Köpeklere Dair / Aylin Sayın

Sivas: Karamsar Bir Köy Anlatısı / Rahşan Yıldız Eyigün

Ben O Değilim, Ayşe de Zaten Yok / Özge Özdüzen

Kış Uykusundan Gezi’de Uyandık… / Yusuf Güven

Bir AVM Sineması’ndan Kış Uykusu izlenimleri / Murat Dural

Kusursuzlar ya da Kusurun Suskunlukla Paylaşıldığı İroniler / Nazire Turan Aygün

Pek Yakında: Yeşilçam’a Saygı Duruşu / Aylin Sayın

Geçmişin Büyüsünü Araçsallaştırmak / Murat Dural

Unutursam Fısılda: Şu Samimiyet Maskesi / Tülay Dikenoğlu

Melisa Önel ile Kumun Tadı Üzerine / Seray Genç

İki Film ve Bir Karşılaştırma: He Bu Tune Bu ve Were Denge Min / Ali Rıza Dürü

İki Gün Bir Gece: O kocası olan kişi, acaba ben miyim? / Evren Barın Egrik

Bir Janrın Kısa Analizi: Binlerce Kez İyi Geceler / Seray Genç

Miyazaki’den Rüzgar Yükseliyor / Aylin Sayın

Son Şans: Biyo-teknoloji ve Bildiğimiz Gerçekliğin Sonu / Murat Arpacı

Gece Planı: Dünya Nasıl Kurtulacak? / Tülay Dikenoğlu

İda Adında Bir Balık / Yusuf Güven

Pawel Pawlikovski Söyleşisi / Seray Genç – Yusuf Güven

Bir Aşçının ve Bir Yönetmenin Ana Akımdan Kaçma Çabası: Şef / Efe Gönenç

Hüznü Öfkeye Tercih Etmek: Vecide / Fatoş Usta

Kapital: Piyasaparkta Çarpışan Otolar / Hamdi Karaşin

Trier Nemfomaniyi Normalleştiriyor mu Yoksa Bir Kadın Düşmanı mı? / Sibel Kibar

Maymunlar Cehennemi Bildiğiniz Gibi Değil! / Janet Barış

Dini Anlatı ve Perdedeki Yansımaları: Nuh / Oktay Orhun

Amerikan Sineması ve Anlatının Tiranlığı II / Necla Algan

Reyan Tuvi: “Kendi direnişimin de belgeseli” / Didar Aytaş – Tuba Güneş

Sansür Farklı Yüzleriyle Çıkıyor Karşımıza / Reyan Tuvi

Özgürleşen Seyirci ‘’Seyr-i Sokak’’ta / Nagehan Uskan

Karanlıkta Gözlerini Açmak: Suriye’den Aktivist Belgeseller / Özge Özdüzen

Ziad Kalthoum ve Ölümsüz Asker: “Savaşı kayıt altına almak” / Seray Genç

Geçiş Sürecinde Suriye Sineması / Documentarist

Mike Wayne ve Deirdre O’Neill ile İngiltere İşçi Sınıfı Üzerine / Seray Genç

Zonguldak’tan Soma’ya / Metin Kaya

Yeraltına Işığı Düşürenler / Osman Günay

Nina-Maria Paschalidou ile Kısmet ve Diziler Üzerine / Seray Genç – Yusuf Güven

Harun Farocki (1944-2014) / Ahmet Gürata

Fabrikadan Çıkan İşçiler / Harun Farocki (Çev: Ahmet Gürata)

İmkansızın Kıyısında Geç Kalmış Bir Aşk: Vesikalı Yarim / Selçuk Duran

20. Yılında Sinema Aşkına Bir Festival: Gezici Festival / Film Ekibi